پرسشنامه چيست؟
پرسشنامه عبارت است از فهرستي از سئوالات كه توسط مخاطبان بر روي كاغذ جواب داده مي شود و مي تواند شامل سئوالات باز يا سئوالات بسته (چند گزينه اي) باشد. يكي از رايج ترين شيوه هاي گردآوري اطلاعات در تحقيقات پيمايشي، پرسشنامه است. در حال حاضر حجم بسيار زيادي از تحقيقات در دانشگاهها و موسسات آموزش عالي و ديگر سازمانهاي تحقيقاتي
، شرکت ها و صنایع مختلف از طريق پرسشنامه انجام مي شود. به علاوه، تنها روش نظر سنجي از جامعه نسبتا زيادي از مخاطبان از دانشجويان يك دانشگاه و كارمندان يك سازمان گرفته تا مراجعان به يك سايت و مشتريان يك فروشگاه از طريق پرسشنامه صورت مي گيرد.
چند روش سنتي براي توزيع پرسشنامه به مخاطبان وجود دارد كه عبارتند از:
1. توزيع پرسشنامه از طريق خدمات پست . بديهي است براي گردآوري اطلاعات به اين روش بايد به نشاني دقيق پستي افراد دسترسي داشت. يكي از محدوديتهاي اين روش نسبت پاسخگويي كم مخاطبان به پرسشنامه هاي توزيع شده است كه خود ميتواند دلايل مختلفي داشته باشد.
2. توزيع پرسشنامه در محلي مشخص . در اين روش پرسشنامهها در محل مشخصي نظير كلاس درس، كارگاه آموزشي توزيع مي شود. يكي از مزاياي اين روش توزيع اين است كه نسبت پاسخگويي به پرسشنامهها بسيار بالاتر از توزيع پرسشنامه از طريق خدمات پستي است. با اين وجود، اين شيوه توزيع پرسشنامه كاملا مبتني بر اجتماعي است كه جامعه مورد مطالعه را تشكيل ميدهند.
3. توزيع پرسشنامه در مكانهاي عمومي . در اين روش پرسشنامهها در مكانهاي عمومي نظير مراكز خريد، مراكز بهداشتي، مدارس و دانشگاهها توزيع مي شود.
محدوديتهاي توزيع پرسشنامه از طريق خدمات پستي
در حال حاضر تحقيقات و نظر سنجي هاي بسياري از طريق توزيع پرسشنامه از طريق خدمات پستي صورت ميگيرد. اين روش خود داراي محدوديتهايي است كه مهمترين آنها عبارتند از:
الف. ارسال پرسشنامه به نشاني فرد ديگر غير از مخاطب مورد نظر
ب. تغيير نشاني مخاطب مورد نظر و عدم آگاهي از نشاني جديد
ج. عدم ارسال پرسشنامه از سوي مخاطب به طراح پرسشنامه به دلايل مختلف (نبود انگيزه، دشواري پست مجدد پرسشنامه، پرداخت هزينه پست، نداشتن وقت كافي و غيره)
د. هزينه نسبتا زياد ارسال پرسشنامه به جامعه زيادي از مخاطبان
ج. زمان نسبتا طولاني ميان ارسال و دريافت پرسشنامه به ويژه به استانها يا كشورهاي ديگر
ه. عدم دريافت كليه پرسشنامه هاي پر شده از مناطق مختلف جغرافيايي در زمان مقرر
و. دشوار بودن گردآوري اطلاعات در مدت زمان كوتاه براي مطالعات و بررسيهاي فوري